Register and operate a company in mainland China — a Luganda guide for foreign founders

01 · ChinaMNC

Lwaki China?

China y'emu ku masuubuzi amanene mu nsi yonna era y'ekifo kya maanyi mu kukola ebintu, mu by'obufuzi n'eby'amakolero. Abatandisi bangi basalawo okukola kampuni eyo kubanga baagala okubeera kumpi n'abasuubuzi, abakola ebintu n'ekitongole kyonna eky'amakolero. Mu kiseera kye kimu, okukola bizinensi mu China kitegeeza okukkiriza enkola y'amateeka eyawukana ku y'eggwanga lyo.

Kubanga enkola y'omu China erimu ebitongole bya gavumenti eby'enjawulo, omutendesi alina okumanya bulungi ebyetaagisa mu kitundu ky'alimu. Eky'okulabirako, ebintu ebimu byetaagisa olukusa olw'omukutu, oba tebisobola kukolebwa mu maaso g'omuntu wa kkampuni ey'ebweru. Kino kitegeeza nti okusooka okunoonyereza kikulu nnyo.

Okukola kampuni mu China si kye kimu ne "okutandika bizinensi mu China". Kkampuni eyo ey'omu China eyinza okubeera enkola y'okukola emirimu, okutunda, oba okukola ebintu. Omutendesi alina okusalawo ekigendererwa kye nga tannaba kuwandiisa, kubanga ekigendererwa kino kikyuusa enkola n'ebiwandiiko.

Mu ngeri ey'omusingi, abatandisi ab'ebweru basobola okukola mu China naye balina okukkiriza nti okutegeera amateeka, obuwangwa bwa bizinensi n'ennimi kikulu. Okusoma enkola mu Luganda kiyamba okutegeera ebintu ebikulu nga tonnaba kutuuka ku kusalawo.

02 · ChinaMNC

WFOE, JV oba RO: enjawulo mu nkola

Mu China, enkola ezisinga okukozesebwa abatandisi b'ebweru ze zino: WFOE (Wholly Foreign-Owned Enterprise), Joint Venture (JV) ne Representative Office (RO). Bulijjo erina ebirungi n'ebibi, era okusalawo kusinziira ku kigendererwa kyo.

• WFOE: kampuni ey'ebweru yonna. Esobola okukola emirimu mingi naye yetaaga ssente, enkola n'ebiwandiiko ebijjudde. Kitera okukozesebwa abatandisi abaagala okukola bizinensi mu ngeri etongole.
• JV: enkola ekolagana n'omuntu wa China oba kampuni ya China. Kiyamba okufuna amagezi n'emisoso gy'omukutu naye kitegeeza okugabana obuyinza n'okukola endagaano ennyingi.
• RO: ofiisi ey'okukwatagana, etakkirizibwa kukola bizinensi butereevu. Kitera okukozesebwa okunoonyereza n'okukwatagana, naye si kukola ssente.

Okulonda kusinziira ku ekyo ky'oyagala okukola: okutunda, okukola, okunoonyereza oba okukwatagana. Ekipande kyonna kyalina okukakasibwa n'omuwabuzi wa kkampuni mu China kubanga amateeka gakyuka era gaawukana mu bitundu.

03 · ChinaMNC

Entambula ya sayiti mu Luganda

Sayiti eno ekugatta ku mutendera gwa ChinaMNC mu Luganda. Yatandikibwa n'ekigendererwa ky'okuyamba abatandisi b'ebweru okutegeera enkola ya bizinensi mu China mu lulimi lwabwe.

Entambula y'esuubwa mu bitundu: okusooka, okutegeera enkola ya China; okubiri, okulonda enkola ya kampuni; okusatu, okumanya ebiwandiiko; okuna, okumanya okusasula n'emisolo; okutaano, okwewala ensobi ezisinga. Buli kitundu kirimu eby'okuyiga n'ebibuuzo ebikulu.

Sayiti tayagala kubeera kiwandiiko kya mateeka. Kye kigendererwa kya kuyamba okutegeera ebintu ebikulu nga tonnaba kutuuka ku kuwabuzibwa omuntu akola ku mateeka mu China. Buli kintu ekikulu kirina okukakasibwa n'omuwabuzi.

Olupapula luno lukozesebwa n'abatandisi abapya n'abakugu abagala okuddamu okutegeera enkola. Buli kiseera, kozesa ebikubiriza byonna nga kya kusooka mu kunoonyereza.

04 · ChinaMNC

Ebiwandiiko ebyetaagisa

Ebiwandiiko ebisinga okwetaagisa mu kuwandiisa kampuni mu China birimu: pasipooti y'omutandisi, endagaano z'ekitongole, n'ebiwandiiko ebiraga obuyinza bw'omukulu wa kkampuni. Ebimu ku biwandiiko bino byetaaga okukakasibwa n'okuvvuunulwa mu lulimi lwa China.

• Pasipooti ey'enkola era etuuse.
• Ebiwandiiko ebiraga ekifo ky'okubeera n'ebiraga obuyinza.
• Enkola ya kkampuni ey'omu China (articles of association).
• Endagaano z'ekifo ky'okukolera (lease) oba ekiwandiiko ky'ekifo.
• Ebiwandiiko by'omukulu wa kkampuni n'obuyinza bwe.

Ebisinga ku bino byetaaga okuteekebwa mu nkola ey'enkola era oluusi okukakasibwa n'omukutu gw'eggwanga. Kino kiyinza okutwala ekiseera. Kikulu okutegeera nti ebiwandiiko ebikyamu oba ebitali bya butuukirivu biyinza okuleeta obutakaka.

Oluvannyuma lw'okuwandiisa, kkampuni yetaaga okufuna ennamba ya kkampuni n'okuwandiisa emisolo. Kino kikolebwa n'omuwabuzi wa kkampuni oba omukugu mu by'emisolo. Tokkiriza kukozesa biwandiiko ebitali bya butuukirivu.

05 · ChinaMNC

Ekifo ky'okukolera n'obusobozi bwa bizinensi

Ekifo ky'okukolera kikulu nnyo mu kuwandiisa kampuni mu China. Kkampuni yetaaga ekifo ekikakasiddwa, era oluusi ekifo kino kiba kikulu mu kufuna olukusa olw'omukutu. Ebimu ku bitundu byetaaga ofiisi ey'enkola, so si ekifo ky'awaka.

Obusobozi bwa bizinensi (business scope) kikwata ku mirimu gy'okkirizibwa okukola. Kkampuni ey'omu China erina okuteekebwa mu nkola n'ebintu by'ekola. Obusobozi buno buyinza okwetaagisa olukusa olw'omukutu, naddala mu by'amakolero, eby'obulamu n'eby'okulya.

Okulonda ekifo n'obusobozi bwa bizinensi kitegeeza okusalawo ku mirimu gy'okukola n'ebintu ebirina okukakasibwa. Ebintu ebimu bisobola okukolebwa mangu, ebirala byetaaga olukusa olw'omukutu era bwe bityo bimala ekiseera.

Kikulu okukakasa nti ekifo ky'okukolera kikola n'amateeka era kikkirizibwa. Ekiwandiiko ky'ekifo kirina okubeera nga kikkirizibwa era nga kimala. Kino kiyamba okwewala obutakaka mu kiseera ky'okuwandiisa ne mu kukola.

06 · ChinaMNC

Banka, emisolo ne viza

Oluvannyuma lw'okuwandiisa, kkampuni yetaaga akawunti ya banka ey'omu China. Okufuna akawunti kino kitera okwetaagisa ebiwandiiko bya kkampuni n'okukakasa omuntu. Ebisinga ku nkola zino bisinziira ku banka n'ekitundu.

Emisolo gya China girimu emisolo gy'omukutu n'emisolo gy'omugatte. Kkampuni erina okuwandiisa emisolo era okuwa ebiwandiiko ebituufu. Kino kikolebwa n'omuwabuzi wa kkampuni oba omukugu mu by'emisolo. Tokkiriza kukozesa nkola ya misolo etali ntuufu.

Viza y'omutandisi n'abakozi eyawukana ku kkampuni. Omutandisi ayinza okwetaaga viza ey'okukola oba ey'okukola bizinensi, era kino kisinziira ku kigendererwa kye n'ebiseera by'okubeera mu China. Kino kikakasibwa n'omuwabuzi.

Kikulu okutegeera nti banka, emisolo ne viza bikolebwa mu nkola ey'enjawulo era ebiseera byabyo biyinza okwawukana. Kozesa omuwabuzi wa kkampuni okukakasa ebyetaagisa mu kiseera kino.

07 · ChinaMNC

Ensobi ezisinga okwewalibwa

Ensobi ezisinga okukolebwa abatandisi b'ebweru mu China ze zino: okusalawo awatali kutegeera kigendererwa, okukozesa ebiwandiiko ebitali bya butuukirivu, n'okutafa ku misolo n'ebiwandiiko.

• Okutandika mu nkola etali ya butuukirivu kubanga togezezza kigendererwa kyo.
• Okukozesa ekifo ky'okukolera ekitali kikkirizibwa oba ekiwandiiko ekitali kya butuukirivu.
• Okutafa ku busobozi bwa bizinensi n'olukusa olw'omukutu.
• Okutafa ku misolo n'ebiwandiiko ebituufu.
• Okwesiga ebiseera ebitali bya butuukirivu oba ebigendererwa ebitali bya butuukirivu.

Okwewala ensobi zino kiyamba okukola bizinensi mu ngeri etuukirivu. Kikulu okukozesa omuwabuzi wa kkampuni mu China era okukakasa buli kintu nga tonnaba kusalawo.

Olupapula luno lwa kuyiga butegeevu. Tewali kisuubizo kya butuukirivu oba kya mangu. Buli kintu kirina okukakasibwa n'omuwabuzi wa mateeka mu China nga kisinziira ku mbeera yo.